YAPISÖKÜM: ULUSLARARASI İLİŞKİLER ÜZERİNE DÜŞÜNMEK, SORMAK VE YAZMAK
Dünyayı anlamaya çalışmak, yalnızca olup bitenleri takip etmekten ibaret değildir. Savaşların nedenlerini, ekonomik krizlerin toplumsal sonuçlarını, devletlerin izlediği politikaları, halkların mücadelelerini ve uluslararası düzenin nasıl şekillendiğini kavrayabilmek, aynı zamanda bu gelişmelerin arkasındaki ilişkileri sorgulamayı gerektirir. Bugün uluslararası ilişkiler, yalnızca devletler arasındaki diplomatik temaslardan veya uluslararası örgütlerin faaliyetlerinden oluşan bir alan değil. Ekonomik eşitsizliklerden göç hareketlerine, toplumsal mücadelelerden teknolojik dönüşümlere, çevre sorunlarından kimlik tartışmalarına kadar uzanan geniş bir alanda, içinde yaşadığımız dünyayı anlamamıza yardımcı olan bir düşünme ve araştırma alanı.
Çukurova Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Kulübü bünyesinde hayata geçirilen Yapısöküm dergimiz ise bu alan üzerine düşünmek, soru sormak, araştırmak ve yazmak isteyen öğrenciler için bir yayın alanı oluşturma amacıyla kuruldu. Derginin çıkış noktası, uluslararası ilişkiler alanında üretilen bilginin yalnızca ders kitaplarıyla, akademik yayınlarla veya uzmanların değerlendirmeleriyle sınırlı kalmaması gerektiği düşüncesine dayanıyor. Üniversite öğrencilerinin de kendi sorularını ortaya koyabildiği, araştırmalarını geliştirebildiği, düşüncelerini yazılı hale getirebildiği ve farklı yaklaşımlarla karşılaşabildiği bir alanın oluşturulmasını önemsiyoruz.
Yapısöküm, öğrencilerin yalnızca uluslararası ilişkileri öğrenmesini değil, uluslararası ilişkiler üzerine düşünmesini ve söz üretmesini amaçlıyor.
Neden Bir Öğrenci Dergisi?
Üniversite hayatı boyunca pek çok konu üzerine düşünüyor, araştırmalar yapıyor, dersler kapsamında sunumlar hazırlıyor ve farklı tartışmaların içinde yer alıyoruz. Ancak bu çalışmaların önemli bir bölümü, çoğu zaman derslerin tamamlanmasıyla birlikte sona eriyor. Bir araştırma ödevi olarak başlayan çalışma, yeni soruların ortaya çıkmasına rağmen geliştirilemiyor. Bir ders sırasında yapılan tartışma, başka öğrencilerle buluşabileceği bir alana taşınamıyor. Güncel bir gelişme üzerine oluşan düşünceler ise çoğunlukla kişisel değerlendirmeler düzeyinde kalıyor.
Yapısöküm, bu birikimin paylaşılabileceği ve geliştirilebileceği bir alan oluşturmayı hedefliyor. Bir öğrencinin akademik çalışma üretmeye başlaması için mutlaka belirli bir uzmanlık düzeyine ulaşmasını beklemek gerekmiyor. Önemli olan, bir sorunun peşine düşmek, o soruyu araştırmak, ulaşılan bilgileri eleştirel biçimde değerlendirmek ve ortaya konulan düşünceleri gerekçeleriyle birlikte ifade edebilmek.
Bu bakımdan öğrenci yayıncılığını yalnızca tamamlanmış çalışmaların yayımlandığı bir mecra olarak görmüyoruz. Aynı zamanda araştırma yapmayı öğrenmenin, yazma pratiği kazanmanın, akademik tartışmalara katılmanın ve farklı düşüncelerle karşılaşmanın bir parçası olarak değerlendiriyoruz. Yapısöküm’ün öğrencilerin ilk yazılarını yayımlayabilecekleri, zaman içinde araştırmalarını geliştirebilecekleri ve kendi düşünsel üretimlerini ilerletebilecekleri bir alan olması bizim için önemli.
Amacımız, öğrenciler adına konuşmak değil, öğrencilerin kendi sözlerini kurabilecekleri bir alan açmak. Bunun için yalnızca belirli konulara hâkim olan veya akademik kariyer hedefleyen öğrencilerin değil, merak ettiği bir meseleyi araştırmak ve düşüncelerini paylaşmak isteyen herkesin katkısını değerli buluyoruz.
Yapısöküm Neyi Amaçlıyor?
Dergimizin adında yer alan yapısöküm kavramı, yerleşik kabulleri, düşünme biçimlerini ve açıklama çerçevelerini sorgulama arayışımızla ilişkili. Uluslararası ilişkiler alanında kullanılan kavramlar, teoriler ve yaklaşımlar dünyayı anlamamıza yardımcı olurken aynı zamanda belirli varsayımlara da dayanır. Devlet, güvenlik, kalkınma, demokrasi, egemenlik, savaş ve barış gibi kavramlar üzerine düşünmek, bunların hangi koşullarda ortaya çıktığını, nasıl anlamlandırıldığını ve hangi ilişkiler içerisinde kullanıldığını da araştırmayı gerektirir.
Bu yaklaşım, her yerleşik düşüncenin yanlış olduğunu varsaymak veya mevcut açıklamaları yalnızca reddetmek anlamına gelmiyor. Aksine, ele alınan meseleleri farklı yönleriyle incelemeyi, yaygın açıklamaların sınırlarını görmeyi ve yeni sorular geliştirebilmeyi ifade ediyor. Bir gelişmenin nasıl gerçekleştiğini açıklamak kadar, neden belirli bir biçimde gerçekleştiğini ve başka türlü gerçekleşmesinin hangi koşullara bağlı olduğunu sormak da önemli.
Yapısöküm, bu doğrultuda uluslararası ilişkiler alanındaki farklı düşünsel ve teorik yaklaşımların karşılaşabileceği bir tartışma alanı olmayı hedefliyor. Bir meseleyi anlamanın tek bir yolu olduğu varsayımından hareket etmiyor. Farklı açıklamaların karşılaştırılmasını, teorik tartışmaların güncel gelişmelerle ilişkilendirilmesini ve tarihsel deneyimlerin bugünü anlamak için yeniden ele alınmasını önemsiyor.
Bununla birlikte eleştirel düşünmeyi, yalnızca mevcut görüşlere karşı çıkmakla sınırlamıyoruz. Bir iddianın hangi bilgilere dayandığını göstermek, kullanılan kavramları açıklığa kavuşturmak, farklı görüşleri dikkate almak ve ulaşılan sonuçları gerekçelendirmek de bu sürecin ayrılmaz parçaları. Çünkü düşünsel üretimin gelişmesi, yalnızca farklı görüşlerin dile getirilmesiyle değil, bu görüşlerin tartışılabileceği ortak bir zeminin kurulmasıyla mümkün.
Neler Üzerine Yazılabilir?
Yapısöküm’ün konu alanı, uluslararası ilişkilerin geleneksel sınırlarıyla sınırlı değil. Uluslararası güvenlik, savaş ve barış, dış politika, diplomasi, uluslararası hukuk, uluslararası örgütler, siyasal ekonomi, küreselleşme, göç, çevre ve iklim krizi, enerji politikaları, teknoloji, insan hakları, milliyetçilik, kimlik, bölgesel çalışmalar, toplumsal hareketler ve uluslararası ilişkiler teorileri bu alanlardan yalnızca bazıları.
Bunun yanında tarihsel olayları, siyasal düşünürleri, ideolojileri, kültürel üretimleri, medyayı ve toplumsal dönüşümleri uluslararası ilişkiler perspektifinden ele alan çalışmalar da derginin kapsamına girebilir. Bir filmin veya edebî eserin siyasal anlamlarını tartışan, bir toplumsal hareketin uluslararası bağlantılarını araştıran, belirli bir kavramın tarihsel gelişimini inceleyen ya da güncel bir dış politika gelişmesini farklı teoriler üzerinden değerlendiren bir yazı da bu kapsamda düşünülebilir.
Burada belirleyici olan, konunun belirli bir başlık altında yer alması değil, uluslararası ilişkiler alanıyla nasıl ilişkilendirildiği ve çalışmanın hangi soruyu ele aldığıdır. Bu nedenle sıraladığımız konular kesin sınırlar oluşturmuyor. Uluslararası ilişkilerle bağlantısı kurulabilen, derginin amaç ve kapsamına uygun olan ve yazım ilkelerini karşılayan farklı konu önerilerine açığız.
Bir konu hakkında kapsamlı bir araştırma yapmak kadar, belirli bir sorunu tartışmaya açan bir deneme veya güncel bir gelişmeyi açıklamaya çalışan bir analiz de anlamlı olabilir. Önemli olan, yazının ne söylemek istediğinin açık olması ve bu iddiasını tutarlı bir düşünce akışı içerisinde ortaya koyabilmesidir.
Farklı Yaklaşımlar, Ortak Bir Tartışma Alanı
Uluslararası ilişkiler, farklı teorilerin ve düşünsel geleneklerin birbiriyle karşılaştığı bir alan. Realizmden liberalizme, Marksist yaklaşımlardan konstrüktivizme, eleştirel teorilerden feminist ve postkolonyal çalışmalara kadar pek çok yaklaşım, uluslararası siyasetin farklı yönlerini anlamaya çalışıyor. Bu yaklaşımlar yalnızca farklı sorular sormakla kalmıyor, aynı zamanda benzer gelişmeleri farklı kavramlarla açıklıyor ve farklı sonuçlara ulaşabiliyor.
Yapısöküm’ün bu çeşitliliğe alan açmasını önemsiyoruz. Dergide yayımlanacak çalışmaların belirli bir teorik yaklaşımı veya düşünsel çizgiyi benimsemesi şart değil. Bir yazının değerlendirilmesinde, yazarın hangi düşünsel gelenekten hareket ettiğinden önce, ele aldığı konuyu nasıl incelediği, iddialarını nasıl temellendirdiği ve ortaya koyduğu düşünceleri ne ölçüde tutarlı biçimde geliştirdiği önem taşıyor.
Farklı yaklaşımların yan yana bulunması, aralarındaki ayrımların önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Tam tersine, bu ayrımların görünür kılınması ve tartışılabilmesi, düşünsel üretimin gelişmesi açısından önemli. Bir teorinin açıklama gücünü sorgulamak, iki farklı yaklaşımı karşılaştırmak veya belirli bir olayın yaygın yorumlarına itiraz etmek, araştırma ve tartışma alanını genişletebilir.
Bu nedenle Yapısöküm’ü yalnızca yazıların yayımlandığı bir mecra olarak değil, farklı soruların ve açıklamaların karşılaşabileceği bir alan olarak düşünüyoruz. Amacımız bütün görüşleri aynılaştırmak değil, farklı görüşlerin bilgiye, araştırmaya ve gerekçelendirilmiş tartışmaya dayanan bir zeminde karşılaşabilmesini sağlamak.
Her Öğrenci Yazabilir, Her Yazı Değerlendirilir
Yapısöküm’ün kapısını, uluslararası ilişkiler üzerine düşünmek ve yazmak isteyen öğrencilere açık tutmak istiyoruz. Daha önce bir dergide yazısı yayımlanmamış olmak, akademik yayıncılık deneyimine sahip olmamak veya henüz belirli bir alanda uzmanlaşmamış olmak yazmak için engel değil. Bir ders kapsamında hazırlanan araştırmayı geliştirmek, uzun süredir merak edilen bir konuyu incelemek veya güncel bir gelişmeye ilişkin özgün bir soru ortaya koymak yazmaya başlamak için yeterli bir çıkış noktası olabilir.
Derginin amaç ve kapsamına, yazım kurallarına ve etik ilkelerine uygun olan çalışmalar değerlendirmeye alınabilir. Bu çerçevede farklı üniversitelerden öğrencilerin katkılarına da açık bir yayın alanı oluşturmayı önemsiyoruz. Bir yazının değerlendirilmesinde yalnızca konunun güncelliği veya yazarın akademik deneyimi değil, çalışmanın niteliği, tutarlılığı, özgünlüğü ve derginin kapsamıyla ilişkisi dikkate alınır.
Gönderilen çalışmalar öncelikle öğrencilerden oluşan yayın kurulumuz tarafından değerlendirilir. Çalışmanın niteliğine ve ihtiyaçlarına bağlı olarak ilgili alanlarda çalışan akademisyenlerin görüşlerine de başvurulabilir. Bu süreçte amaç, öğrencilerin üretimlerini desteklerken yayıncılığın gerektirdiği akademik ciddiyeti ve etik sorumluluğu korumaktır.
Dolayısıyla yazmaya açık olmak ile yayımlanacak çalışmaların belirli ölçütlere göre değerlendirilmesini birbirinden ayırıyoruz. Her öğrencinin yazma ve katkı sunma imkânına sahip olmasını önemsiyoruz. Bununla birlikte yayımlanan her çalışmanın derginin amaç ve kapsamına uygun, kendi iddialarını gerekçelendiren, kaynaklarını doğru kullanan ve akademik etik ilkelerine bağlı bir çalışma olması gerektiğini düşünüyoruz.
Birlikte Üretmek, Birlikte Geliştirmek
Yapısöküm’ün gelişimini yalnızca yayınlanan yazıların sayısıyla ölçmüyoruz. Öğrencilerin araştırma yapmaya teşvik edilmesi, yazma deneyimi kazanması, farklı konularla karşılaşması ve düşüncelerini başkalarıyla tartışabilmesi de bu sürecin önemli parçaları. Bu nedenle derginin zaman içerisinde yeni yazarlara ulaşmasını, farklı çalışma alanlarını bir araya getirmesini ve öğrenciler arasında kalıcı bir düşünsel etkileşime katkıda bulunmasını istiyoruz.
Böyle bir alanın oluşması, yalnızca yayın kurulunun çabasıyla mümkün değil. Yazı gönderen, başka çalışmalar üzerine düşünen, eleştiri ve önerilerini paylaşan, yeni araştırma soruları geliştiren ve derginin gelişimine katkıda bulunan herkes bu sürecin bir parçası. Yapısöküm’ü hazır cevapların sunulduğu bir yerden çok, yeni soruların ortaya çıktığı ve mevcut cevapların yeniden tartışılabildiği bir yayın alanı olarak görüyoruz.
Bu yaklaşım, öğrencilik dönemini yalnızca mesleki hazırlık süreci olarak değil, düşünsel ve toplumsal üretimin de bir parçası olarak ele alıyor. Üniversite, yalnızca mevcut bilgilerin öğrenildiği değil, aynı zamanda bu bilgilerin sorgulandığı, yeni soruların geliştirildiği ve farklı düşüncelerin karşılaştığı bir alan olmalı. Yapısöküm’ün bu anlayışa küçük de olsa bir katkı sunmasını amaçlıyoruz.
Şimdi Söz Sende!
Uluslararası ilişkiler üzerine düşünmek için bütün sorulara cevap vermiş olmak gerekmiyor. Bazen bir gelişmenin neden belirli bir biçimde yaşandığını merak etmek, bazen yaygın bir açıklamanın eksik olduğunu düşünmek, bazen de uzun zamandır ilgi duyulan bir konuyu daha yakından araştırmak yazmaya başlamak için yeterli olabilir.
Bir devletin dış politikasını, bir savaşın tarihsel ve toplumsal nedenlerini, bir toplumsal hareketin uluslararası bağlantılarını veya bir teorinin günümüz dünyasını açıklama gücünü tartışmak isteyebilirsin. Belki bir ders kapsamında hazırladığın çalışmayı geliştirmek, belki de daha önce üzerine yazma fırsatı bulamadığın bir soruyu araştırmak istiyorsun. Konun ve yaklaşımın ne olursa olsun, uluslararası ilişkiler perspektifiyle geliştirdiğin çalışmanı Yapısöküm’e gönderebilirsin.
Yazının ilk denemesi olması, üzerinde çalışılacak noktaların bulunması veya tartışmanın henüz tamamlanmamış olması yazmaktan vazgeçmek için bir neden değil. Araştırmak, yazmak, yeniden düşünmek ve eleştirilere açık olmak da öğrenme sürecinin bir parçası. Önemli olan, sorularımızı ciddiye almak ve onları başkalarıyla paylaşılabilecek bir çalışmaya dönüştürmek için çaba göstermek.
Yapısöküm, uluslararası ilişkiler üzerine düşünmek, soru sormak ve yazmak isteyen herkese açık bir alan.
Sen de bu alanın bir parçası ol. Araştırmanı, analizini, denemeni veya tartışmaya açmak istediğin düşünceni bizimle paylaş.
Çünkü dünyayı anlamak, yalnızca onu izlemekle değil, üzerine düşünmek ve söz üretmekle de mümkün.
Yapısöküm Yayın Kurulu.